🎬از رشد چشمگیر پویانمایی تا ورود هوش مصنوعی به جشنواره فیلم کوتاه تهران
🖋️گزارش و عکس: فاطمه آبروش
دبیر چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران با تشریح مهم‌ترین برنامه‌های این رویداد اعلام کرد که آثار راه‌یافته به دوره جدید، به‌ویژه در بخش‌های داستانی و پویانمایی، از رشد محسوسی برخوردارند. حضور ۱۶ مهمان خارجی، اختصاص ۷۴ درصد از آثار منتخب به فیلمسازان شهرستانی، پیگیری تمدید اعتبار اسکار و برنامه‌ریزی برای راه‌اندازی پلتفرم تخصصی فیلم کوتاه از دیگر محورهای مطرح‌شده در نشست رسانه‌ای این جشنواره بود.
به گزارش سینما نمایش، نشست رسانه‌ای چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران صبح یکشنبه ۱۹ مهرماه با حضور بهروز شعیبی، دبیر جشنواره و مدیرعامل انجمن سینمای جوانان ایران و رکسانا قهقرایی، مدیر روابط‌عمومی این رویداد، در پردیس سینمایی ملت برگزار شد.
شعیبی در ابتدای این نشست، ضمن تسلیت درگذشت داریوش عیاری، فیلمبردار باسابقه و از چهره‌های مؤثر در شکل‌گیری سینمای آزاد، روز جهانی دختر را به دختران ایران تبریک گفت.
وی با بیان اینکه کیفیت آثار بخش ملی نسبت به سه دوره گذشته افزایش یافته است، افزود: رشد بخش پویانمایی یکی از اتفاقات قابل توجه این دوره محسوب می‌شود و همین افزایش کمی و کیفی، زمان بیشتری را به باکس‌های نمایش پویانمایی اختصاص داده است. آثار داستانی نیز رشد خوبی داشته‌اند و کیفیت فیلم‌های ساخته‌شده از سوی فیلم‌اولی‌ها فراتر از انتظار بوده است.
بازگشت به داشته‌های فرهنگی با «اندیشه ایرانی»
شعیبی درباره انتخاب عنوان «اندیشه ایرانی» در فراخوان چهل‌وسومین جشنواره فیلم کوتاه تهران توضیح داد: در زمان انتشار فراخوان، کشور درگیر شرایط ناشی از جنگ رمضان بود و این اتفاق موجب شد بار دیگر داشته‌ها، هویت و پیشینه فرهنگی خود را مرور کنیم.
وی ادامه داد: گاهی بخشی از داشته‌های تاریخی و فرهنگی خود را نمی‌بینیم، اما در شرایط دشوار دوباره به آن‌ها رجوع می‌کنیم. به همین دلیل تصمیم گرفتیم رویکرد بخش ملی جشنواره، بازگشت به عناصر و اندیشه‌هایی باشد که ریشه در فرهنگ ایرانی دارند.
به گفته دبیر جشنواره، شعار این دوره زمانی محقق می‌شود که فیلمسازان بتوانند اندیشه و هویت ایرانی را به قصه و درامی تبدیل کنند که برای مخاطبان دیگر کشورها نیز قابل فهم و ارائه باشد.
داوری ۱۱ طرح در پیچینگ «قصه‌های مدرسه»
شعیبی در ادامه به برگزاری پیچینگ بین‌المللی «قصه‌های مدرسه» اشاره کرد و گفت: پس از دریافت و بررسی طرح‌ها، ۱۱ اثر وارد مرحله داوری شدند و اکنون در آستانه معرفی نامزدها قرار داریم.
وی افزود: داورانی از ایران، هند و روسیه به‌صورت آنلاین این طرح‌ها را ارزیابی کردند و جمع‌بندی نهایی داوری‌ها در تهران انجام خواهد شد.
مهمانانی از پنج کشور در تهران
دبیر جشنواره درباره برنامه‌های بخش بین‌الملل اعلام کرد: حضور ۱۶ مهمان خارجی در این دوره قطعی شده است که تعدادی از آن‌ها به‌عنوان داور و تعدادی نیز به‌عنوان فیلمساز در جشنواره شرکت خواهند کرد.
وی با قدردانی از همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزارت امور خارجه برای تسهیل حضور مهمانان خارجی گفت: چهره‌هایی از هلند، مکزیک، روسیه، ترکیه و هند در این دوره حضور دارند.
شعیبی همچنین از برگزاری برنامه‌های مرور سینمای کشورهای مختلف خبر داد و افزود: بخش‌هایی برای مرور سینمای آفریقا، مصر، ترکیه و روسیه در نظر گرفته شده است. نمایش این آثار و برگزاری نشست‌های تخصصی پس از آن‌ها می‌تواند فرصتی مناسب برای آشنایی فیلمسازان جوان با جریان‌های مختلف سینمای کوتاه جهان باشد.
وی درباره حضور برخی فیلمسازان دوره‌های گذشته جشنواره در ترکیب داوری نیز توضیح داد: در جشنواره‌های فیلم کوتاه تلاش می‌شود متخصصان همین حوزه برای داوری انتخاب شوند. ممکن است فیلمسازی یک سال اثری نداشته باشد و به‌عنوان داور دعوت شود و در دوره بعد با فیلم تازه‌ای در جشنواره حضور پیدا کند. این موضوع در جشنواره‌های سینمایی، اتفاقی طبیعی و حرفه‌ای است.
برگزاری ۲۰ نشست و ادامه کارگاه‌های آموزشی
مدیرعامل انجمن سینمای جوانان ایران درباره برنامه‌های آموزشی این دوره گفت: کارگاه‌هایی که در سال‌های گذشته پایه‌گذاری شده‌اند، همچنان ادامه خواهند داشت. کارگاه «استعداد نو» برای فیلمسازان فیلم‌اولی نیز یکی از این برنامه‌هاست.
شعیبی از برگزاری ۲۰ نشست تخصصی در طول جشنواره خبر داد و افزود: براساس تجربه موفق دوره گذشته، پیشکسوتان سینما نیز به این نشست‌ها دعوت شده‌اند. بخشی از زمان نشست‌ها در اختیار اعضای هیأت انتخاب قرار می‌گیرد تا تجربه خود از مشاهده و ارزیابی تعداد زیادی فیلم را با فیلمسازان جوان در میان بگذارند.
وی ادامه داد: دو نشست تخصصی برای عکاسانی که آثارشان در بخش عکس جشنواره پذیرفته شده است برگزار می‌شود. همچنین افرادی که تجربه حضور در جشنواره‌های جهانی را دارند، در قالب نشست‌های منتورینگ با فیلمسازان گفت‌وگو خواهند کرد.
دبیر جشنواره تأکید کرد: جشنواره باید فرصت‌هایی را فراهم کند که در طول سال کمتر در دسترس فیلمسازان کوتاه قرار می‌گیرد. نشست‌ها نیز نباید تنها به مباحث فنی محدود شوند؛ بلکه توجه به مسائل جهان معاصر، مضمون، روایت و نگاه کلان فیلمساز اهمیت زیادی دارد.
امتیاز ویژه جشنواره برای فیلم‌های اقتباسی
شعیبی با تأکید بر اهمیت بخش «کتاب و سینما» گفت: موضوع اقتباس برای انجمن و جشنواره جدی است و آثار پذیرفته‌شده در این بخش، براساس آیین‌نامه از امتیاز ویژه‌ای برخوردار می‌شوند.
وی توضیح داد: این فیلم‌ها می‌توانند به بخش‌های منطقه‌ای و دوره‌های بعدی جشنواره‌هایی که انجمن سینمای جوانان متولی برگزاری آن‌هاست راه پیدا کنند. آیین‌نامه جشنواره چنین امتیازی را تنها برای آثار اقتباسی در نظر گرفته و هدف آن، تقویت فیلمنامه‌های مبتنی بر آثار ادبی است.
مدیرعامل انجمن سینمای جوانان ایران در بخش دیگری از سخنان خود، خواستار همکاری مستمر و دوسویه نهادهای فرهنگی شد و گفت: حمایت از سینمای کوتاه نباید تنها به روزهای برگزاری جشنواره محدود شود. هر همکاری باید برای هر دو طرف مسئولیت ایجاد کند و مجموعه‌های فرهنگی نیز باید در طول سال دغدغه این حوزه را داشته باشند.
وی با اشاره به دشواری‌های اقتصادی برگزاری جشنواره افزود: برخی مجموعه‌ها از جمله هلدینگ پارسیان، صنایع غذایی، معاونت فرهنگی شهرداری تهران و مؤسسه تصویر شهر در کنار جشنواره قرار گرفته‌اند؛ با این حال، بسیاری از بنگاه‌های اقتصادی هنوز به درخواست‌های حمایتی پاسخ نداده‌اند.
حضور ۱۸ اثر در بخش «وطن به روایت من»
شعیبی درباره بازتاب رویدادهای یک سال گذشته در فیلم‌های جشنواره گفت: بخش «وطن به روایت من» در این دوره میزبان ۱۸ اثر است. همچنین جایزه «نگاه ملی» به فیلم‌هایی با موضوع جنگ اختصاص یافته و چند باکس نمایش نیز برای آثار مرتبط با جنگ رمضان پیش‌بینی شده است.
دبیر جشنواره موضوع میناب را یکی از محورهای مورد توجه فیلمسازان دانست و افزود: پس از حادثه میناب، گروه‌هایی از فیلمسازان دغدغه‌مند برای تولید اثر به این منطقه رفتند و فیلم‌هایی قابل اعتنا ساختند. حتی فیلمسازانی از هلند و مالزی نیز در بررسی‌های اولیه بخش بین‌الملل به این موضوع پرداخته بودند.
دبیر جشنواره همچنین با اشاره به پنجاهمین سال فعالیت رسمی انجمن سینمای جوانان ایران اظهار کرد: نخستین سند ثبت‌شده انجمن به سال ۱۳۵۵ بازمی‌گردد و پس از انقلاب نیز فعالیت‌های آموزشی آن ادامه پیدا کرد. انجمن قدیمی‌ترین مؤسسه سینمایی کشور است که به‌طور پیوسته فعالیت داشته و این دستاورد باید حفظ شود.
آثار مبتنی بر هوش مصنوعی چگونه انتخاب شدند؟
شعیبی در بخش دیگری از نشست، به گسترش استفاده از هوش مصنوعی در سینما پرداخت و گفت: سرعت حضور هوش مصنوعی در سینما به مرحله‌ای رسیده که می‌تواند نگران‌کننده باشد. اگر فعالان فرهنگی و سینمایی با این پدیده همراه نشوند، ممکن است در آینده هزینه‌های فرهنگی سنگینی ایجاد شود.
وی تأکید کرد: هوش مصنوعی باید به‌عنوان ابزار فیلمسازی مورد استفاده قرار گیرد، نه اینکه خود به هدف نهایی تبدیل شود.
دبیر جشنواره گفت: ویدئوها و تیزرهای زیادی با استفاده از هوش مصنوعی به دبیرخانه رسید، اما برخی از آن‌ها فاقد قصه، محتوا، درام و ویژگی‌های سینمایی بودند. آثاری در جشنواره انتخاب شدند که علاوه بر استفاده مناسب از فناوری، از روایت، محتوا و تکنیک قابل قبولی برخوردار بودند.
شعیبی درباره خلأهای حقوقی این حوزه نیز بیان کرد: آیین‌نامه‌ها و مسیرهای قانونی مرتبط با هوش مصنوعی همچنان نیازمند بازنگری هستند. لازم است گروهی متشکل از کارشناسان حقوقی و سینمایی، ضوابط مشخصی برای تولید و ارزیابی این آثار تدوین کنند.
۷۴ درصد آثار جشنواره متعلق به شهرستان‌هاست
یکی از آمارهای مهم اعلام‌شده در این نشست، سهم فیلمسازان خارج از تهران بود. شعیبی در این زمینه گفت: ۷۴ درصد آثار جشنواره متعلق به شهرستان‌ها و ۲۶ درصد مربوط به تهران است.
انتظار جشنواره برای پاسخ آکادمی اسکار
دبیر چهل‌وسومین جشنواره فیلم کوتاه تهران درباره پیگیری تمدید اعتبار اسکارکوالیفای گفت: با حضور عطا مجابی در مدیریت بخش بین‌الملل، این بخش از حالت یک دبیرخانه خارج شده و به مجموعه‌ای اجرایی تبدیل شده است. در حال حاضر، پخش بین‌المللی آثار نیز در انجمن انجام می‌شود.
وی افزود: امسال آخرین سال اعتبار فعلی اسکارکوالیفای جشنواره است. فرم‌ها تکمیل و مکاتبات لازم انجام شده و اکنون منتظر پاسخ آکادمی هستیم.
دبیر جشنواره درباره ممیزی فیلم‌ها نیز توضیح داد: هیچ کلیدواژه‌ای از قبل در اختیار هیأت انتخاب قرار نگرفته است و شیوه روایت فیلمساز، مبنای اصلی ارزیابی قرار دارد. با این حال، فرهنگ عمومی و آرامش فکری مخاطبان برای جشنواره اهمیت دارد و استفاده از برخی کلمات یا شوخی‌های نامناسب نمی‌تواند با رویکرد فرهنگی جشنواره هم‌خوان باشد.
پلتفرم تخصصی فیلم کوتاه در راه است
دبیر جشنواره در پایان درباره وضعیت اکران فیلم‌های کوتاه گفت: ایجاد یک پلتفرم تخصصی برای نمایش این آثار در برنامه انجمن قرار دارد. این طرح در سال جاری به مرحله اجرا نرسید، اما همچنان به‌عنوان یکی از برنامه‌های اصلی دنبال می‌شود.
وی همچنین به طرح اکران «قرار» اشاره کرد و افزود: این برنامه نزدیک به یک سال است که امکان نمایش عمومی فیلم‌های کوتاه را در سینماها فراهم کرده است. اکران‌های «قرار» سه روز در هفته و در روزهای زوج با بلیت نیم‌بها برگزار می‌شوند و هر سانس حدود یک ساعت زمان دارد.
وی خاطرنشان کرد: «قرار ۳» نیز برنامه ثابت انجمن با انجمن منتقدان است و انجمن سینمای جوانان از برگزاری اکران‌ها و نمایش‌های مشترک با سایر نهادهای فرهنگی استقبال می‌کند. استمرار این برنامه‌ها، نیازمند اطلاع‌رسانی گسترده‌تر، حمایت رسانه‌ها و همراهی مخاطبان است.
